اشاره: استاد احمد سمیعی گیلانی، از اعضای پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سردبیر نشریه علمی ـ پژوهشی نامه فرهنگستان، ویراستار برجسته ایران، و صاحبنظر در سه حوزه علمی زبان شناسی، ویرایش و رسم الخط زبان فارسی است.

ایشان علاوه بر ترجمه، تألیفاتی نیز، به ویژه در زمینه ویرایش و نگارش، دارند. گفت وگوی حاضر، درباره بعضی مسائل بحث انگیز در سه حوزه یاد شده است.

فهرست بعضی از کتاب ها و مقاله ها به تفکیک به شرح زیر است:


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: احمد سمیعی گیلانی , گفتگو , زبانشناسی , رسم الخط زبان فارسی


ادامه مطلب
تاريخ : چهارشنبه ۳ شهریور ۱۳٩٥ | ۳:٠٤ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

مقدمه

 

ساختارگرایی، آیین فکری مهمی است که در نیمه دوم قرن بیستم در قلمرو فلسفه و علوم انسانی پدید آمد و سرچشمه تاثیرات فراوانی شد. این آیین، از دهه 1950 به طور عمده در فرانسه بسط یافت و تا دو دهه بعد در میان پژوهشگران و دانشگاهیان اروپایی و امریکایی اعتبار بسیار کسب کرد و در مردم شناسی، فلسفه، زیبایی شناسی، نقد ادبی، روان کاوی و حتی پژوهش های سیاسی بسیار راه گشا بود. ساختارگرایی در مطالعات فرهنگی نیز رویکردی غالب محسوب می شود. آثار رولان بارت با بررسی مقولات فرهنگی به مثابه اجزای یک نظام نشانه ای شاید در این زمینه پیشتاز بوده است.

همه ساختارگرایان از این بینش آغاز کرده اند که


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: ساختارگرایی , پساساختارگرایی , محمد الیاس قنبری , مقاله


ادامه مطلب
تاريخ : سه‌شنبه ٢ شهریور ۱۳٩٥ | ۱٠:۳٩ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

                            

کیهان خانجانی، نویسنده و ویراستار ایرانی، کارشناس رشتهٔ بانکداری از دانشگاه آزاد اسلامی . در سال ۱۳۸۲ کانون داستان «عصر چهارشنبهٔ ما» را در خانهٔ فرهنگ گیلان بنیان گذاشت. تاکنون بیش از ده جلد مجموعه داستان از اعضای این کانون زیر نظر او منتشر شده است. در طول دو دههٔ گذشته به عنوان سردبیر و عضو هیئت تحریریه با نشریات مختلفی همکاری داشته و در استان‌های کرمانشاه، تهران و گیلان کارگاه داستان‌نویسی برگزار میکنم...


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: کیهان خانجانی , خودآشکارگی , داستان نویس , کانون داستان عصر چهارشنبه


ادامه مطلب
تاريخ : سه‌شنبه ٢ شهریور ۱۳٩٥ | ۱٠:۳٢ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

                                  

خبرنگار ادبیات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با اصغر نوری درباره‌ی ترجمه‌ی این کتاب و نویسنده‌ی محبوب این مترجم، گوستاو فلوبر، گفت‌وگو کرده است.

 

ـ در مقدمه کتاب آورده‌اید چند سال باید می‌گذشت تا متن را درک کنم، می‌خواهم بدانم برای اصغر نوری مترجم، «نوشتن مادام بوواری» چه داشت؟ درکش دشوار بود؛ یعنی فلوبر در نوشتن این‌ نامه‌ها زبانی دشوار را اختیار می‌کند یا نه ارجاع‌های متعدد به روزگار هنری ـ اجتماعی آن سال‌ها سبب می‌شد دست نگه دارید تا زمان بگذرد و متن برای‌تان فهم شود؟


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: گفتگو , اصغر نوری , مادام بواری , گوستاو فلوبر


ادامه مطلب
تاريخ : سه‌شنبه ٢ شهریور ۱۳٩٥ | ۱٠:۱٧ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()
حسین پاینده
دانشیار - دانشگاه طباطبایی
چکیده
«سه قطره خون» در زمره‌ی شناخته‌شده‌ترین آثار صادق هدایت قرار دارد و داستانی است که هم توجّهِ عامِ بسیاری از خوانندگان علاقه‌مند به ادبیات را به خود معطوف کرده و هم توجّهِ خاصِ عده‌ی زیادی از پژوهشگران و منتقدان ادبی را. راوی و شخصیت اصلی داستان که در آسایشگاهی روانی بستری شده است، توصیفی از سایر بیماران و نیز شرحی از رویدادی آسیب‌زا در زندگیِ گذشته‌ی خود به دست می‌دهد که از هر حیث روایتی نامنتظم و نامنسجم به نظر می‌رسد. در مقاله‌ی حاضر استدلال می‌شود که فقدان انتظام منطقی 
در روایت، حکایت از تعارض بین دو ساحتِ آگاه و ناخودآگاه در روانِ گسیخته و نامنتظمِ شخصیت اصلی دارد، تعارضی که نظریه‌ی روانکاوی مناسب‌ترین ابزار (مفاهیم و روش‌شناسی) را برای بررسی آن در اختیار منتقد ادبی می‌گذارد. نویسنده‌ی مقاله با به‌کارگیری مجموعه‌ای از مهم‌ترین مفاهیم روانکاوانه (از جمله «مقاومت»، «جابه‌جایی»، «نمادپردازی»، «رانه»، «کنش‌پریشی»، «هم‌هویتی»، «ضایعه‌ی روانی»، «وسواس» و غیره)، جزئیات متن را با اتخاذ روش‌شناسی روانکاوی (تحلیل «محتوای آشکار» برای به دست دادن «محتوای نهفته») به منظور پرتوافشانی بر انگیزه‌ها و هراس‌های ناخودآگاه شخصیت اصلی بررسی می‌کند و داستان ناگفته‌ای را معلوم می‌سازد که به دلیل فشار بازدارنده‌های ناخودآگاه در گفتار راوی مکتوم مانده است. این مقاله ضمن اجتناب از کاویدن روان صادق هدایت، بر 

 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: دکتر حسین پاینده , سه قطره خون , نقد روانکاوانه , صادق هدایت


ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه ۱٢ فروردین ۱۳٩٥ | ٦:٠۳ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

                       

فرج بعد از شدت کتابی است از ابوعلی محسن تنوخی (قرن چهارم)به زبان عربی.عوفی در جوامع الحکایات خود چند حکایت از این کتاب را ترجمه ونقل کرده است.بعدها حسین بن احمد دهستانی در قرن هفتمفرج بعد از شدت را به فارسی ترجمه کرد و اشعاری فارسی و عربی به آن افزود.

همان طور که از نام کتاب برمی آید،فرج بعد از شدت حاوی داستان هایی است از افرادی که دچار مصیبت و مشکل می شوند و پس از تحمل مرارت ها و مشکلات بسیار به به صورت طبیعی یا شگفت انگیز رهایی می یابند و روی آسایش را می بینند.قاضی تنوخی در کتابش به تاثیر اخلاق نیکو و سیرت پاک شخصیت ها در روند حل مشکلاتشان به وضوح اشاره می کند:

«اگر تو را به پادشاهی قربتی باشد یا با بزرگی اختلاطی و یا با دولتی مخالفتی،در همه حال و به وقت باید که او را به اعمال خیر هدایت کنی و به میراث و حسنات ممد باشی تا ثنا و ثواب آن در آجل و عاجل به تو راجع گردد.»

کتاب شامل 13 باب است که در هر باب افراد قصه مربوط به خود راتعریف می کنند:قصه فائق آمدن بر مصائب زندگی.داستان ها با مقدمه ای آغاز می شود و خواننده با راوی،مکان،زمان و شخصیتی که حادثه ای برای او روی داده آشنا می شود.این افراد معمولا مشکلات و ناراحتی هایی شبیه به یکدیگر داشته اند؛مشکلاتی چون بیماری،عشق،ترس و خوف و...درواقع موضوعات قصه ها در هر باب دسته بندی شده اند.فرج بعد از شدتاز کتاب های برجسته و مشهور ادب فارسی است که به مانند هزارو یک شب بسیاری از قصه های زیبا و مشهور را دربرمی گیرد.مولانا نیز از قصه های این کتاب بهره برده است.فروزان فر در شرح خود بر مثنویبه به این مساله اشاره می کند.

آنچه در خوانش این کتاب جلب توجه می کند اینکه نوع پرداخت قصه و شخصیت پردازی ها به گونه ای است که خواننده امروزی می پسندد؛قصه هایی جذاب با زبانی ساده و روان.شخصیت ها اغلب پویا هستند و ایستایی بعضی شخصیت های قصه های قدیمی را ندارند.درواقع در پایان قصه ها 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: شهناز عرش اکمل , قاضی ابوعلی محسن تنوخی , متون کهن , فرج بعد از شدت


ادامه مطلب
تاريخ : شنبه ۱٥ اسفند ۱۳٩٤ | ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

                             

کتاب اینگونه در مقدمه آغاز می گردد:

« در فلسفه لذتی وجود دارد،حتی در سراب بیابان های علم ماوراء الطبیعه جذب و کششی هست. هر طالب علمی این معنی را تا هنگامیکه ضروریات قاطع حیات مادی،او را از مقام بلند اندیشه،به سرزمین پست مبارزه ی اقتصادی! فرود نیاورده است،درک می کند.
قسمت اعظم زندگی ما بی معنی است،و در تردید و بیهودگی هدر می رود . . . با این وجود حس می کنیم که اگر بتوانیم روح خود را بشکافیم،یک امر مهم و پر معنی در آن پیدا می کنیم،ما در جستجوی فهم اشیا هستیم و همواره در خود یک ندای مبهمی می شنویم که ما را بسوی این نخستین عشق به حکمت فرا می خواند. . . 
بعضی از خوانندگان سخت گیر ممکن است اعتراض کنند! که فلسفه همچون شطرنج بی فایده، و مانند جهالت تاریک و مثل خوشی بی ثمر است!
آیا در حقیقت فلسفه بی ثمر است؟ به نظر می رسد که علم دائما در حال پیشرفت است، و 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: فلسفه , ویل دورانت , تاریخ فلسفه , عباس زریاب


ادامه مطلب
تاريخ : شنبه ۱٥ اسفند ۱۳٩٤ | ۱٠:٢٦ ‎ب.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()
چکیده
غلامحسین ساعدی یکی از نویسندگان پرکار دهة چهل است که با پرداختن به شخصیّت‌های روان‌رنجور طبقة پایین جامعه، تلاش بی‌پایانی برای بیدار نمودن جامعة خفقان‌زدة دورة پهلوی کرد. در این مقاله، شخصیّت‌های دو داستان کوتاه و یک داستان بلند او به نام‌های «گدا»، «خاکسترنشین‌ها» و «آشغال‌دونی» با بهره‌گیری از نظریّة کارن هورنای مورد بررسیو واکاوی قرار گرفته است. کارن هورنای یکی از مهم‌ترین پیروان فروید در حوزة روانکاوی اجتماعی است و برخی از نظریّه‌هایش در همة ابعاد فرهنگ غرب رسوخ کرده است و چنان چهرة شناخته‌‌ای است که کمتر کسی است که با مفاهیمی چون ازخودبیگانگی، خودشکوفایی و خودانگارة آرمانی آشنا نباشد. وی فهم جدیدی از اهمیّت فرهنگ و محیط را وارد روانکاوی کرد. شخصیّت‌های اصلی و فرعی سه داستان مذکور را گداها تشکیل می‌دهند که با نوعی از روان‌رنجوری که منبعث از جامعه و محیط رشد آنان است، روبه‌رو هستند. در این مقاله، سعی شده شخصیّت‌های گدا در این سه داستان را بر اساس نیازهای دهگانة کارن هورنای و مکانیسم‌های دفاعی آنان بررسی و نیز وجوه شباهت و تفاوت آنان را معیّن کنیم و دریابیم که در میان این شخصیّت‌ها بیشتر کمبود چه نیازی مشاهده می‌شود؟ این شخصیّت‌ها با نقش‌های یکسان، چه راه‌های تدافعی را در برابر اضطراب اساسی از خود بروز می‌دهند؟ شرایط محیطی مشترک در این سه داستان چه تأثیری در شخصیّت‌های آنان دارد؟ چرا چنین راه‌های تدافعی را انتخاب کرده‌اند؟ چقدر از خود واقعی خود فاصله گرفته‌اند؟

 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: نقد روانشناختی شخصیت , کارن هورنای , جلیل شاکری , بهناز بخشی


ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه ۱٥ بهمن ۱۳٩٤ | ۳:۱٢ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

                  

واکاوی رمان و داستان کوتاه به سبک فتح‌الله بی‌نیاز

«نقد، تحلیل و تفسیر چند داستان معتبر جهان» عنوان کتابی است از فتح الله بی نیاز که در پنج جلد و توسط نشر افراز منتشر شده است. جلد چهارم و پنجم این کتاب که سال قبل منتشر شده‌اند به تربیت به بررسی رمان‌ها و داستان‌های کوتاه دنیا اختصاص دارد.

درباره کتاب

جلد چهارم «نقد، تحلیل و تفسیر چند داستان معتبر جهان» در ادامه مجلدات قبلی خود به بررسی و نقد 29 رمان، از رمان‌های مطرح دنیا می‌پردازد. رمان‌هایی از زلفو لیوانلی، دوریس لسینگ، فرانسوا موریک، آنخل آستوریاس، رومن گاری، هاروکی موراکامی، آندره برتون، ماریو بارگس یوسا، الکساندر سولژنتسین و....

دوسویه نگری در ادبیات داستانی

نویسنده در کتاب «نقد، تحلیل و تفسیر چند داستان معتبر جهان» بیشتر به آثار مدرنیستی قرن بیستم می‌پردازد. در انتخاب رمان‌ها، بی‌نیاز سعی داشته که آثاری را برای نقد گلچین کند که دارای دوسویه نگری باشد؛ یعنی هم شخصی باشد و هم اجتماعی، تا از رهگذار آن نویسندگان جوان بتوانند مدل‌ها و نمونه‌های خوبی برای خواندن داشته باشند. نکته‌ای که باید در مورد کتاب مورد توجه قرار داد این است که برخی از نوشته‌ها در مورد رمان‌ها نقد علمی نیستند. بلکه بیشتر تحلیلی و تفسیری‌اند. به نظر می‌رسد که 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: نشر افراز , نقد ادبی , فتح اله بی نیاز


ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه ۱٥ بهمن ۱۳٩٤ | ۳:٠٦ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

                    

طبقه بیست و یکم، تابلویی از پیکاسو و دری قهوه ای رنگ! اینها همه تصویرهای اولیه یک گفتگو با محمود دولت آبادی است، مردی که انگشت هایش شکل نوشتند و دود سیگارش حتی، کلمات انباشته شده در ذهنش را در فضا ترسیم می کند.
آدمها حرمت دارند. بعضی بیشتر. اما حرمت محمود دولت آبادی را باید جور دیگری نگه داشت. نه فقط به خاطر "گل محمد" کلیدر که در حافظه ادبی ما این جور زنده نفس می کشد، به خاطر عمری که این مرد برای نوشتن گذاشت تا بنویسد و نشان دهد تبار رنج دیده مردمی را که ماییم. 
او از سرزمین غول های زیبا آمده است. همولایتی عطار و خیام و فردوسی و بیهقی و شاید برای همین، به این خوبی تبار کلمه را می شناسد و درک می کند. 
گفتگو با محمود دولت آبادی بر سر ادبیات معاصر به درازا کشید. مصاحبه ای که گرچه روای دلتنگی های آقای نویسنده است، ولی فقط دلتنگی و نه خستگی. 
این نکته را دولت آبادی با نگاه و با انگشت اشاره به من گوشزد می کند: "فقط دلتنگی، نه خستگی که تا نفس هست، باید بود و باید نوشت. من از ادبیات دل ، نمی کنم"... 


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: گفتگو , محمود دولت آبادی , الهه خسروی یگانه , داستان نویس


ادامه مطلب
تاريخ : پنجشنبه ۱٥ بهمن ۱۳٩٤ | ٢:٤٦ ‎ق.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

                            

ولادیمیر ناباکوف یکی از اساتید رمان نویسی آمریکایی ـ روسی است که دارای سبک شاخصی در نویسندگی بود. وی در سال ۱۸۸۹ در سنت پترزبورگ روسیه در یک خانواده اشرافی و مرفه به دنیا آمد. او به همراه خانواده اش پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه مجبور شد که روسیه را ترک کند. ناباکوف پس از مهاجرت به اروپا در دانشگاه کمبریج به تحصیل ادبیات انگلیسی، روسی و زبان فرانسه پرداخت و چندین سال در برلین و پاریس زندگی کرد و سرانجام در سال ۱۹۴۰ به آمریکا رفت. در آنجا به شهرت دست یافت و در چند دانشگاه از جمله هاروارد به تدریس ادبیات پرداخت و سرانجام در سال ۱۹۷۷ در حالی که


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: ولادیمیر ناباکوف , معرفی نویسنده , رمان نویس


ادامه مطلب
تاريخ : جمعه ٩ بهمن ۱۳٩٤ | ۱:٢٩ ‎ب.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()

 

سال های پس از مشروطه تا سال 1300 شمسی سال های رواج مطبوعات ادبی و بریدن از سیاست و روی آوردن به شکل های ادبی است. مجلات زیادی چون «کاوه(1290)» ، «بهار(1289-1299)» ، «دانشکده(1295)» و «ارمغان(1298)» در این دوره منتشر می شوند.

مهم ترین نظریه پردازان ادبی این دوره تقی رفعت و جمالزاده بودند. رفعت به همراه اعضای محفل تبریز-لاهوتی، شمس، کسمایی، جعفر خامنه ای- از وضع سیاسی و اجتماعی و ادبی ناراضی بودند.جمالزاده از کسانی بود که با «یکی بود یکی نبود» بحث تجدد ادبی را در زمینه داستان نویسی پیش برد. او اصلاح ادبی را در بکارگیری نوع ادبی جدید می دانست. نخستین داستانهای کوتاه، چند سال قبل از اولین رمان های اجتماعی منتشر شدند که این سالها به عنوان سالهای مهمی برای شکل های نوین داستان نویسی به حساب می آیند ؛ اما داستان کوتاه در این دوران که سالهای رواج تحقیقات فاضلانه است بسیار کم رنگ است. جمالزاده، هدایت و علوی رویکردی نوین به صنعت داستان نویسی دارند. این نویسندگان می کوشند با انتقاد از کمبودهای فردی و جمعی ضعف ها را بازتاب دهند.

داستان در این دوران علاوه بر تحول فرم ادبی به ساده کردن نگارش هم می پردازند. میرزا حبیب اصفهانی پیش از جمالزاده در سال 1284 «سرگذشت حاجی بابا اصفهانی» را که تصویر دنده از زندگی مردم ایران در دوره قاجار است را ارئه می دهد. اصل رمان از جیمز موریه است که تحت تاثیر


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: داستان کوتاه , داستان نویسی ایران , محمدعلی جمالزاده , نظریه های ادبی


ادامه مطلب
تاريخ : جمعه ٩ بهمن ۱۳٩٤ | ۱:٢٤ ‎ب.ظ | نویسنده : محمدجوادنصریان | نظرات ()
مطالب قدیمی‌تر >>


.: Weblog Themes By SlideTheme :.